Ana sayfa Güncel ünlü Daralması Nedir ?, ünlü Daralması örnekleri

ünlü Daralması Nedir ?, ünlü Daralması örnekleri

78
0
ünlü-daralması-örnekleri

ünlü daralması konulu makalemizde siz değerli okurlarımıza ünlü daralması ile ilgili cümleler nelerdir ve ünlü daralması nedir sorularını cevaplayacağız. Ardından ünlü daralması örnekleri neler olduğundan bahsedeceğiz.

ünlü Daralması Nedir ?

Son harfi a veya e sesli harfleriyle biten fiil köklerine ve fiil gövdelerine, şimdiki zaman eki yani -yor eki getirildiği zaman kelimenin sonundaki a veya e sesli harfi daralır. Bu duruma ünlü daralması denir. Bu ünlü daralması olayının sebebi ise şimdiki zaman ekindeki y harfinin daraltıcı etkisidir. Ünlü daralması olayına şu kelimeleri örnek olarak verebiliriz:

– söyle-yor – söyl(ü)yor

– anla-yor – anl(ı)yor

– yaşa-yor – yaş(ı)yor

– ar(a) – yor – ar(ı)yor

– kan(a) – yor – kan(ı)yor

– tuzl(a) – yor – tuzl(u)yor

– yakal(a) – yor – yakal(ı)yor

– düşl(e) – yor – düşl(ü)yor

– anlam(a) – yor – anlam(ı)yor

– seçm(e) – yor – seçm(i)yor

– temizl(e) – yor – temizl(i)yor

Ünlü Daralması İle İlgili Bazı Detaylar

Türkçe’mizde ye-, de- ve ne- sözcüklerinin bazı kullanım şekillerinde kaynaştırma ünsüzü olan y harfinden önceki geniş ünlü harfte daralma gerçekleşir. Bunların dışındaki diğer sözcüklerde kaynaştırma ünsüzü olan y harfinden önceki geniş ünlüde harfte daralma gerçekleşmez. Bu ünlü daralmasına örnek vermemiz gerekirse;

– ye -y – ecek – yiyecek

– ye – y – elim – yiyelim

– de – y – ecek – diyecek

– ne – y – e – niye

Ünlü daralması ile ilgili örnekler yapılan yanlışlıklar ve doğru halleri:

– bekleyecek -> bekliyecek

– düzenleyecek -> düzenliyecek

– dinleyelim -> dinliyelim

– başlayacak -> başlıyacak

– anlayamadım -> anlıyamadım

– sevmeyeceğim -> sevmiyeceğim

Fiil kökleri de- ve ye- olan kelimelere gelecek zaman eki, istek kipi, sıfat-fiil eki ve zarf-fiil eki getirildiği zaman veya farklı herhangi bir ek getirildiği ve araya y kaynaştırma ünsüzü girdiğinde, bu a ve e sesleri daralarak ı, i, u, ü harflerine dönüşür. Bu türü ünlü daralması ile ilgili örnekler vermemiz gerekirse;

– de-yor – diyor

– de-e – diye

– de-en – diyen

– de-e-lim – diyelim

– ye-en – yiyen

– ye-ince – yiyince

– ye-ecek – yiyecek

ünlü daralması ile ilgili cümleler olarak da örnek verebiliriz:

– Ben seni sevmiyorum.

– Bu toplantıyı kim düzenleyecek?

Bu konu hakkında önemli bir not ekleyecek olursak; çok heceli kelimelerde sadece söyleyişte daralma vardır. Söyleyişte ünlü daralması örnek​​​​​​​ olarak, atlıyarak, başlıyan vb. kelimeleri gösterebiliriz.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here